หมับในเดือนสิบ เป็นส่วนสำคัญของประเพณีสารทเดือนสิบของชาวใต้ โดยเฉพาะในจังหวัดนครศรีธรรมราช "หมับ" หมายถึง "หมับใหญ่" ซึ่งเป็นที่ใส่อาหาร ขนม และของเซ่นไหว้ในพิธีทำบุญสารทเดือนสิบเพื่อนำไปอุทิศส่วนกุศลให้แก่บรรพบุรุษที่ล่วงลับไปแล้ว
ลักษณะและองค์ประกอบของหมับเดือนสิบ
หมับทำจากไม้ไผ่สานหรือใบตาล ขึ้นโครงเป็นทรงสูง มักตกแต่งด้วยขนมและของไหว้ต่าง ๆ และวางในสถานที่จัดเตรียมเพื่อทำบุญและประกอบพิธี หมับจะใส่ข้าวของที่เชื่อว่าผู้ล่วงลับต้องการในปรโลก ขนมที่ใส่ในหมับจะประกอบไปด้วยขนม 5 ชนิด ได้แก่:
ขนมพอง - เป็นตัวแทนของสะพานบุญ
ขนมลา - แทนเสื้อผ้า
ขนมกง - แทนเครื่องประดับหรืออาภรณ์
ขนมไข่ปลา - แทนความอุดมสมบูรณ์
ขนมดีซำ - แทนเงินทองหรือทรัพย์สิน
นอกจากนี้ หมับยังใส่ของเซ่นไหว้ที่จำเป็นอื่น ๆ เช่น ผลไม้ อาหารคาวหวาน และเครื่องอัฐบริขารของพระสงฆ์เพื่อถวายในพิธีบุญสารทเดือนสิบ
ความสำคัญทางวัฒนธรรมและสัญลักษณ์ของหมับเดือนสิบ
สะท้อนความกตัญญูและการระลึกถึงบรรพบุรุษ
หมับเดือนสิบเป็นสัญลักษณ์ของการอุทิศส่วนกุศลให้แก่ผู้ล่วงลับ ชาวใต้เชื่อว่าการทำบุญอุทิศให้บรรพบุรุษจะช่วยให้พวกเขาได้รับบุญกุศลและมีความสุขในโลกหลังความตาย
สะท้อนภูมิปัญญาท้องถิ่นในการทำเครื่องเซ่นไหว้
การทำหมับต้องใช้ความรู้และทักษะในงานหัตถกรรม โดยเฉพาะการสานโครงหมับจากไม้ไผ่หรือใบตาล เป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นที่สืบทอดมาอย่างยาวนาน
เป็นสัญลักษณ์ของความสามัคคีและการมีส่วนร่วมของชุมชน
การจัดทำหมับในแต่ละบ้านหรือในชุมชนมักเป็นงานที่คนในครอบครัวและเพื่อนบ้านร่วมกันทำ เป็นการเสริมสร้างความสามัคคีและความสัมพันธ์ในชุมชน
ส่งเสริมการอนุรักษ์วัฒนธรรมและประเพณีท้องถิ่น
หมับเดือนสิบเป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้ประเพณีสารทเดือนสิบมีความสมบูรณ์และเป็นเอกลักษณ์ การจัดทำหมับและพิธีการต่าง ๆ ในเดือนสิบยังช่วยรักษาประเพณีท้องถิ่นให้คงอยู่
การจัดขบวนแห่หมับ
บางชุมชนจัดให้มีขบวนแห่หมับอย่างสวยงาม เพื่อเฉลิมฉลองและแสดงความเคารพต่อบรรพบุรุษ ขบวนแห่หมับตกแต่งด้วยของไหว้และธงสีต่าง ๆ ซึ่งขบวนแห่เหล่านี้ไม่เพียงเป็นสัญลักษณ์ของการทำบุญ แต่ยังดึงดูดนักท่องเที่ยวและส่งเสริมเศรษฐกิจในชุมชน
โดยสรุป หมับเดือนสิบเป็นองค์ประกอบสำคัญในประเพณีสารทเดือนสิบที่เชื่อมโยงชาวใต้กับบรรพบุรุษและเป็นเครื่องมือในการสืบทอดคติความเชื่อทางวัฒนธรรมของท้องถิ่น
เลขที่ : ต. โพธิ์เสด็จ อ. เมืองนครศรีธรรมราช จ. นครศรีธรรมราช 80000
- กรวรรณ เพชรคงทอง
- ขวัญตา หนูปล้อง : มหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช : 2566 Festival
-