หลังจากเก็บเกี่ยวข้าวเสร็จ ในหน้าแล้งช่วงเดือนมกราคม-เมษายน ตามท้องนาและดอนโพนทัน ดอนสร้างอีแก้ว ดอนขามแป จะมีดินเอียดหรือที่ชาวอีสานเรียกว่าขี้ทา (ดินเค็มที่มีละอองหรือส่าเกลือ) ขึ้นมาบนผิวดินให้เห็นเป็นสีขาวหรือสีเทา ชาวบ้านลงมือขูดดินเอียดเพื่อนำมาเป็นวัตถุดิบในการต้มเกลือ ก่อนต้มเกลือชาวบ้านจะทำพิธีบอกกล่าวเจ้าที่สิ่งศักดิ์สิทธิ์เพื่อเป็นศิริมงคลขอให้การต้มเกลือไม่มีอุปสรรค และให้ได้ผลผลิตมากตามต้องการ จากนั้นจึงเริ่มดำเนินการต้มเกลือ โดยนำดินขี้ทาหรือดินเอียดใส่ในซุงหมักดิน เมื่อเทน้ำสะอาดใส่ในซุงหมักแล้ว น้ำขี้ทาหรือน้ำเอียดที่ผ่านการกรองแบบธรรมชาติจะไหลออกจากรูลงในภาชนะที่รองไว้ด้านล่างของซุง เมื่อได้น้ำกลือที่เพียงพอต่อการต้มแต่ละครั้งแล้ว จะมีการวัดความเค็มจากน้ำที่รองได้ คือ ใช้ครั่งหรือขี้ครั่งขนาดก้อนเท่าหัวแม่มือ นำมาลอยในน้ำเอียด ถ้าก้อนครั่งลอยแสดงว่ามีความเค็มมาก ถ้าครั่งจมน้ำแสดงว่าความเค็มยังไม่เพียงพอที่จะนำมาต้มเป็นเกลือและใช้วัดน้ำเอียดว่าน้ำเอียดนั้นมีความจืดแล้วหรือยัง เมื่อได้น้ำเกลือที่สามารถต้มเป็นเกลือได้แล้วขั้นตอนต่อไปคือนำน้ำเกลือมาเคี่ยวหุง โดยใช้กะทะที่ทำจากแผ่นสังกะสี สุมไฟไปตลอดจนน้ำระเหยกลายเป็นผลึกเกลือสีขาวขุ่น



เลขที่ : ชุมชนดอนงิ้วพัฒนา ต. ธาตุเชิงชุม อ. เมืองสกลนคร จ. สกลนคร 47000

- แม่ยอดจันทร์ วันชูยศ

- tanawadee : มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร : 2566 Open Call

- 0818029541